Laparoskopi, karın duvarında açılan birkaç küçük kesiden ince bir kamera ve özel aletler yerleştirilerek yapılan, "kapalı ameliyat" olarak da bilinen bir cerrahi yöntemdir. Kadın hastalıklarında hem tanı koymak (örneğin endometriozis) hem de kist, miyom, dış gebelik gibi sorunları tedavi etmek için kullanılır.

Bir bakışta laparoskopi

Ne için yapılır?
Kasık ağrısının nedenini bulmak; kist, miyom, endometriozis, dış gebelik ve tüp sorunlarını tedavi etmek.
Anestezi
Genel anestezi; işlem sırasında uyursunuz.
İşlem süresi
Tanı amaçlıysa genellikle 30–60 dakika; tedavi yapılıyorsa daha uzun.
Hastanede kalış
Çoğu hasta aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur.
Günlük hayata dönüş
Tanısal işlemde yaklaşık 10 gün; kapsamlı ameliyatlarda 6–8 hafta.
Kontroller
İlk kontrol genellikle 1–2 hafta içinde; patoloji sonucu bu görüşmede konuşulur.

Laparoskopi kimlere yapılır, kimlere yapılmaz?

Laparoskopi, ilaç tedavisine yanıt vermeyen ağrılarda, görüntülemede saptanan kist veya miyomlarda ve acil durumlarda (dış gebelik, yumurtalık dönmesi) sık başvurulan bir yöntemdir. Bazı durumlarda ise açık ameliyat ya da başka bir yöntem daha güvenli olabilir; karar her hastada ayrı verilir.

Jinekolojik laparoskopinin uygun olduğu ve dikkat gerektiren durumlar
Sık uygulandığı durumlarDikkat gerektiren ya da uygun olmayabilecek durumlar
Endometriozis ve çikolata kistiAğır kalp veya akciğer hastalığı (karına gaz verilmesi zorlaşır)
Yumurtalık kistleriDaha önce çok sayıda karın ameliyatı ve yoğun yapışıklık
Miyom ameliyatı (uygun boyut ve yerleşimde)Çok büyük veya çok sayıda miyom
Dış gebelikAğır iç kanama ve dolaşımın bozulduğu acil tablolar
Tüp tıkanıklığı ve kısırlık araştırmasıKanser şüphesi olan bazı büyük kitleler
Rahim alınması (histerektomi)Kontrol altına alınmamış pıhtılaşma bozuklukları

Laparoskopinin en sık kullanıldığı hastalıklardan biri olan endometriozisi endometriozis rehberimizde, miyomlarda kapalı yöntemi ise laparoskopik miyom ameliyatı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Laparoskopinin açık ameliyattan farkı ne?

Laparoskopi ile açık ameliyatta karın içinde yapılan işlem çoğu zaman aynıdır; fark, organlara nasıl ulaşıldığındadır. Küçük kesiler sayesinde ağrı genellikle daha az, hastanede kalış daha kısa ve iyileşme daha hızlıdır.

Laparoskopi, açık ameliyat ve histeroskopinin karşılaştırması
ÖzellikLaparoskopiAçık ameliyatHisteroskopi
Giriş yoluKarında birkaç küçük kesiKarında daha büyük tek kesiVajina ve rahim ağzı; kesi yok
Bakılan bölgeRahmin dışı, yumurtalıklar, tüplerTüm karın içiRahmin içi
AnesteziGenelGenel veya bölgeselGenel veya sedasyon
Hastanede kalışGenellikle aynı gün ya da 1 geceGenellikle birkaç günÇoğunlukla aynı gün
Günlük hayata dönüşGünler ile birkaç hafta arasıGenellikle birkaç haftaGenellikle 1–2 gün

Rahim içindeki polip, perde veya miyomlar için kullanılan yöntem hakkında bilgiyi histeroskopi yazımızda, açık cerrahi seçeneğini ise açık rahim ameliyatı yazımızda bulabilirsiniz.

Laparoskopi öncesi nasıl hazırlanılır?

Ameliyattan önce kan tahlilleri ve anestezi değerlendirmesi yapılır, kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir. Size verilen açlık ve ilaç talimatlarına uymak, işlemin güvenli yapılması için önemlidir.

Yapın

  • Kullandığınız tüm ilaçları ve takviyeleri hekiminize bildirin
  • Size söylenen saatten itibaren yeme içmeyi bırakın
  • Eve dönüş için bir refakatçi ayarlayın
  • Rahat, beli sıkmayan kıyafetler getirin

Yapmayın

  • Kan sulandırıcıları hekime danışmadan bırakmayın ya da sürdürmeyin
  • Ameliyat öncesi ve sonrası dönemde sigara içmeyin
  • Ameliyat günü takı, makyaj ve oje kullanmayın
  • Ameliyattan sonraki 48 saat içinde araç kullanmayın

Laparoskopi nasıl yapılır?

İşlem genel anestezi altında yapılır. Göbek çevresinden açılan küçük bir kesiden karın içine gaz verilerek organlar arasında çalışma alanı oluşturulur ve kamera yerleştirilir; görüntü ekrana yansır.

  1. Anestezi Genel anestezi verilir; işlem boyunca uyursunuz ve ağrı hissetmezsiniz.
  2. Gaz ile çalışma alanı Göbek çevresindeki küçük kesiden karın boşluğuna gaz verilir.
  3. Kamera ve aletler İnce kamera yerleştirilir; gerekirse alt karından 1–3 küçük kesi daha açılır.
  4. Tanı ve tedavi Organlar incelenir; gereken işlem (kist çıkarma, endometriozis odaklarının temizlenmesi, yapışıklıkların açılması gibi) yapılır, gerekirse biyopsi alınır.
  5. Kapanış Gaz boşaltılır, kesiler dikiş veya klipsle kapatılıp pansuman yapılır.
Laparoskopi ameliyatının adımlarını ve ameliyat sonrası iyileşme takvimini gösteren infografik
Laparoskopi: işlem adımları ve iyileşme takvimi

Tanı amaçlı laparoskopi genellikle 30–60 dakika sürer; tedavi yapılıyorsa süre işlemin kapsamına göre uzar. Nadiren, güvenlik gerektirdiğinde ameliyat sırasında açık yönteme geçilebilir.

Ameliyat günü sizi neler bekliyor?

Ameliyat günü genellikle aç karnına hastaneye gelinir, onam formları imzalanır ve anestezi ekibiyle son görüşme yapılır. İşlemden sonra bir süre derlenme odasında izlenir, ardından odanıza alınırsınız.

Uyandıktan sonraki ilk saatlerde ağız kuruluğu, hafif bulantı ve karında gerginlik hissi olağandır. Hemşire kontrolünde birkaç saat içinde ayağa kalkmanız ve kısa yürüyüşler yapmanız istenir; bu, hem gazın vücuttan atılmasına hem de bacaklarda pıhtı oluşma riskinin azalmasına yardımcı olur. Sıvı ve hafif yiyecekler bulantı geçtikçe başlanır. Taburcu olurken size yara bakımı, kullanacağınız ilaçlar ve kontrol tarihi yazılı olarak verilir; eve dönüşte yanınızda bir refakatçinin bulunması gerekir. Ameliyat sırasında alınan dokular varsa patoloji incelemesine gönderilir ve sonucu ilk kontrolde sizinle paylaşılır.

Laparoskopi sonrası iyileşme nasıl ilerler?

İyileşme süresi, laparoskopinin tanı için mi yoksa kapsamlı bir tedavi için mi yapıldığına göre değişir. Tanısal işlemlerde toparlanma genellikle 10 gün içinde olurken, kapsamlı ameliyatlarda tam iyileşme 6–8 haftayı bulabilir.

Laparoskopi sonrası dönemlere göre iyileşme süreci
DönemNeler olur?Nelere dikkat edilmeli?
İlk günHalsizlik, bulantı, karında şişkinlik, boğazda hafif ağrıErken ayağa kalkın; ilk 24 saat yaraları kuru tutun
İlk 2–3 günGaza bağlı omuz ağrısı, kesi yerlerinde hassasiyetÖnerilen ağrı kesicileri kullanın; bol sıvı alın
İlk haftaEnerji yavaş yavaş artar; hafif lekelenme olabilirAğır kaldırmayın; küvet yerine duş tercih edin
2–3. haftaTanısal işlemden sonra çoğu kişi işe dönerİşe dönüş ve egzersiz için hekiminize danışın
6–8. haftaKapsamlı ameliyatlarda tam iyileşmeİlişki ve ağır sporu hekim onayıyla başlatın

Laparoskopinin olası riskleri nelerdir?

Laparoskopi sık yapılan ve genel olarak güvenli bir işlemdir, ancak her ameliyat gibi riskleri vardır. İngiltere Kraliyet Kadın Hastalıkları ve Doğum Koleji'nin (RCOG) hasta bilgilendirmelerine göre tanısal laparoskopide ciddi komplikasyon riski yaklaşık 1.000 kadında 2'dir; ek tedavi yapıldığında risk artabilir.

Tanısal laparoskopinin olası riskleri ve görülme sıklığı
RiskSıklıkAçıklama
Omuz ağrısı, şişkinlik, kesi yerinde morlukSıkGaza ve kesilere bağlı; genellikle birkaç günde geçer
Yara enfeksiyonu, idrar yolu enfeksiyonuYaklaşık 100'de 1–2Çoğu basit tedaviyle düzelir
Kesi yerinde fıtıkYaklaşık 100'de 1Bazen ikinci bir onarım gerektirir
Bağırsak, mesane veya damar yaralanmasıYaklaşık 1.000'de 2Onarım için açık ameliyata geçilebilir
Bacakta veya akciğerde pıhtı1.000'de 1 ile 10.000'de 1 arasıErken hareket ve önlemlerle risk azaltılır

Laparoskopi hakkında doğru bilinen yanlışlar

Laparoskopi hakkında yaygın inanışlar ve gerçekler
Yaygın inanışGerçek
"Kapalı ameliyat küçük bir işlemdir."Kesiler küçüktür ama içeride yapılan işlem açık ameliyatla aynı olabilir.
"Laparoskopiden sonra hiç ağrı olmaz."Ağrı genellikle daha azdır; omuz ağrısı ve kesi ağrısı birkaç gün sürebilir.
"Ertesi gün tamamen normale dönülür."Kapsamlı ameliyatlarda tam iyileşme 6–8 haftayı bulabilir.
"Laparoskopi her zaman bir hastalık bulur."Bazı tanısal laparoskopilerde belirgin bir neden saptanmayabilir.
"Laparoskopi gebe kalmayı engeller."Uygun hastalarda tüp ve yumurtalık sorunlarını düzelterek gebeliğe yardımcı olabilir.

Kısırlık araştırmasında laparoskopinin yerini tüp tıkanıklığı tedavisi yazımızda, acil laparoskopi gerektirebilen durumlardan birini ise dış gebelik yazımızda anlattık.

Laparoskopi kararı: Son söz

Laparoskopi, kadın hastalıklarında hem tanı hem tedavi imkânı sunan, iyileşmesi genellikle açık ameliyata göre daha hızlı bir yöntemdir. Size uygun olup olmadığı; şikâyetleriniz, muayene ve görüntüleme bulgularınız ve gebelik planınıza göre belirlenir. Bu yöntemin sizin için uygun olup olmadığını hekiminizle değerlendirebilirsiniz; muayene ve bilgi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. NHS. Laparoscopy (keyhole surgery). nhs.uk
  2. RCOG. Diagnostic laparoscopy – Consent Advice No. 2. bsge.org.uk
  3. Hull University Teaching Hospitals NHS Trust. Laparoscopy – hasta bilgilendirme, 2023. hey.nhs.uk
  4. Royal United Hospitals Bath NHS. Diagnostic Laparoscopy – Patient Information. ruh.nhs.uk
  5. ESHRE Endometriosis Guideline Group. ESHRE guideline: endometriosis, 2022. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Laparoskopi ameliyatı ne kadar sürer?

Tanı amaçlı laparoskopi genellikle 30–60 dakika sürer. Kist çıkarma, endometriozis odaklarının temizlenmesi ya da miyom ameliyatı gibi bir tedavi yapılıyorsa süre işlemin kapsamına göre uzar. Anesteziye hazırlık ve uyanma süresi de eklendiğinde ameliyathanede geçen toplam süre bundan daha uzun olur.

Laparoskopiden sonra hastanede kaç gün kalınır?

Çoğu hasta laparoskopiden sonra aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur. Daha kapsamlı ameliyatlarda veya ameliyat sonrası takip gerektiren durumlarda kalış süresi uzayabilir. Taburcu olurken refakatçinizin olması gerekir, çünkü ameliyattan sonraki 48 saat araç kullanmamanız önerilir.

Laparoskopi sonrası omuz ağrısı neden olur?

Ameliyat sırasında karın boşluğuna verilen gazın bir kısmı işlemden sonra kısa süre içeride kalır ve diyaframı uyararak omuz ucuna yayılan bir ağrıya yol açabilir. Bu ağrı sıktır ve genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Hareket etmek ve önerilen ağrı kesicileri kullanmak rahatlamaya yardımcı olur.

Laparoskopiden sonra ne zaman işe dönebilirim?

Tanısal laparoskopiden sonra toparlanma genellikle 10 gün içinde olur ve işe dönüş 3 haftayı bulabilir. Kapsamlı ameliyatlarda tam iyileşme 6–8 hafta sürebilir. İşinizin fiziksel yüküne göre dönüş zamanını hekiminizle birlikte planlamanız önerilir.

Laparoskopi izi kalır mı?

Laparoskopide göbek çevresinde ve alt karında genellikle 1 cm civarında birkaç küçük kesi açılır. Bu kesiler zamanla solarak belirginliğini kaybeder; iz kalma derecesi cilt yapısına göre kişiden kişiye değişir. Açık ameliyata göre izler genellikle daha küçüktür.

Laparoskopi ile histeroskopi arasındaki fark nedir?

Laparoskopi, karındaki küçük kesilerden girilerek rahmin dışını, yumurtalıkları ve tüpleri görmeyi ve tedavi etmeyi sağlar. Histeroskopide ise kesi yapılmaz; vajina ve rahim ağzından ilerletilen ince bir kamerayla rahmin içi incelenir ve polip, perde gibi sorunlar tedavi edilir. Bazı kısırlık araştırmalarında iki yöntem aynı seansta birlikte uygulanabilir.

Laparoskopiden sonra ne zaman gebe kalınabilir?

Bu süre, laparoskopinin neden yapıldığına ve ameliyatta neler yapıldığına göre değişir. Tanısal işlemlerden sonra genellikle kısa bir iyileşme süresi yeterliyken, miyom ameliyatı gibi rahme dokunulan işlemlerden sonra daha uzun bir bekleme önerilebilir. Gebelik planınızı ameliyat sonrası kontrolde hekiminizle konuşmanız en doğrusudur.